Кредит алганда страховкалау: сатып алу яки кире кагу?
Еш кына, кредит алганда, банклар страховка сатып алырга тәкъдим итә. Әгәр дә сез авыр тормыш хәленә эләксәгез һәм банкны югалтудан сакласагыз, страховка кредит белән идарә итәргә булышырга тиеш. Страховка акчасының бушка китмәвенә игътибар итәргә кирәк.
Кредит алырга теләсәгез, страховка сатып алырга кирәкме?
Закон буенча (РФ ГК 343нче маддәсе) банк заемчының кредит буенча залог булган мөлкәтне иминләштерүен таләп итә ала — гадәттә ул торак яки автомобиль. Әгәр кеше мондый иминиятләштерергә теләми икән, банкның бурычка алынган акчалардан баш тартырга хокукы бар.
Банклар заем алучыларга тәкъдим иткән калган полисларны сатып алу ирекле. Кредит алу өчен гариза бланкында алар барлык өстәмә хезмәтләрне, шул исәптән страховканы күрсәтергә тиеш. Сез сатып алырга теләгәннәрне үзегез сайларга һәм билгеләргә тиеш.
Тик страховкасыз кредит биргәндә, банклар арткан процент ставкаларын билгеләргә хокуклы. Чөнки заемчы вакыйгаларның начар үсешендә бурычын кире кайтара алмаячак дигән куркынычлар арта — әйтик, эшсез калса.
Гадәттә, банк иминият компаниясе агенты. Ул кредит рәсмиләштерү вакытында аның исеменнән заемчы белән килешү төзи ала. Бу очракта сезгә кәгазьләргә кул кую өчен иминиятләштерүче офисына барырга кирәк түгел.
Еш кына банклар заемчыга иминиятләүнең коллектив килешүенә кушылырга тәкъдим итә, ул кредитор алдан ук иминият компаниясе белән төзи, ә аннары үз клиентларын аңа иминләштерелгән дип кенә кертә.
Коллектив килешүдә иминият шартлары барлык заем алучылар өчен бер үк. Сез үзегезгә туры килгән иминият программасын сайлый алмыйсыз. Сез һәрвакыт коллектив килешүдән баш тартырга һәм индивидуаль төзергә хокуклы.
Аны сатып алганнан соң страховкадан баш тартырга мөмкинме?
Кредит биргәндә тәкъдим ителгән күпчелек страховкалау төрләренең суыту вакыты бар. Гадәттә ул 14 көн тәшкил итә, әмма иминият компаниясе аны озайтырга мөмкин (Россия Банкының «ирекле иминиятнең аерым төрләрен гамәлгә ашыру шартларына һәм тәртибенә минималь (стандарт) таләпләр турында»20.11.23015 ел, № 3854 күрсәтмәсе).
Ипотека вакытында залогка әйләнгән күчемсез милекне иминиятләштерүдән баш тартырга ярамый. Иминиятләштерүчене алыштырырга була, тик иминият компаниясе килешүдә суыту чоры шартларын билгеләгән очракта гына. Әгәр сезнең бөтенләй страховка булмаячак икән, банк кредитны вакытыннан алда кире кайтаруны таләп итү хокукына ия булачак.
Банк страховка бәясен кредитка өстәргә һәм аңа процентлар түләргә хокуклымы?
Банклар страховка бәясен кредит суммасына кертергә хокуклы, ләкин клиент рөхсәте белән генә. Әгәр дә сез мондый ризалык бирмәгән булсагыз, бурыч күләмен исәпләү өчен банкка гариза языгыз. Ләкин бу очракта сез политиканы аерым түләргә тиеш.
Әгәр суыту чоры бетмәгән булса, сезнең страховкадан баш тартырга хокукыгыз бар.
Страховка бәясе кредитны иртә түләгәндә кире кайтарылырмы?
Милекне (машиналар, фатирлар, дачалар), шул исәптән ипотека вакытында иминият килешүендә турыдан-туры күрсәтелгән очракта гына, полис өчен түләнгән акчаларның бер өлешен кире кайтарырга мөмкин.
Шәхси страховкалау (тормыш, сәламәтлек яки эш югалтуыннан) буенча кире кайтару тәртибе полис рәсмиләштергән көн белән билгеләнә.
Килешү 2020 елның 2 сентябренә кадәр төзелгән булса:
- индивидуаль килешүләр буенча, гадәттә, полис бәясенең бер өлешен кире кайтарырга мөмкин. Ләкин иминият компанияләре нинди өлешне мөстәкыйль билгели. Кайту кагыйдәләре килешүдә язылырга тиеш;
- күмәк килешүләр буенча, күп очракта бернәрсәне дә кире кайтарып булмый. Ләкин кайбер банклар коллектив килешүдә заемчы аннан аерыла ала торган вакытны һәм кире кайтару күләмен билгеләделәр.
Әгәр килешү 2020 елның 2 сентябреннән төзелгән булса кире кайтару суммасы страховка ахырына кадәр калган вакытка пропорциональ булачак. Әйтик, сез бер елга полис рәсмиләштергәнсез, әмма аннан ярты елдан соң баш тартырга телисез (чөнки кредитны 6 ай эчендә түләгәнсез), бәянең яртысын кире кайтарачаклар. Кире кайтарылган вакытта иминият очрагы булмаган. Әгәр сез страховка түләвен алган булсагыз, полис кулланылган дип санала һәм аның бәясен кире кайтарып булмый.
Страховкалау компаниясе яки аның агенты кредитны иртә түләү белән бәйле страховкалаудан баш тарту турында гариза язганнан соң җиде эш көне эчендә заемчыга акча кайтарырга тиеш. Әгәр клиент банк аша иминләштерелгән булса, аңа акчаны нәкъ менә банк түләргә тиеш.
Шунысын да истә тотарга кирәк, күмәк страховкалауны рәсмиләштергәндә клиенттан килешүгә кушкан өчен комиссия алалар. Бу, гадәттә, полис бәясенең зур өлешен тәшкил итә һәм банклар аны кире кайтарырга тиеш түгел.
Банк иминләштерергә тәкъдим итсә, шуны истә тотарга кирәк?
Әгәр страховка кирәклеген аңласагыз, кайсы иминиятләштерүчеләрнең полисларын ачыклагыз һәм бу компанияләрнең шартларын чагыштырыгыз.
Сезгә нинди контракт тәкъдим ителүен ачыклагыз — индивидуаль яки коллектив. Кредитны иртә түләгәндә полис бәясенең нинди өлешен кире кайтарып булачагын ачыклагыз.
Иминият компаниясе килешү шартларын үтәмәгәндә, әйтик, иминият акчасын түләми яки түләүне киметә икән, финанс омбудсменына мөрәҗәгать итәргә кирәк.
Татарстан Республикасы буенча Роспотребнадзор Идарәсенең территориаль бүлеге (Татарстан) Буа, Чүпрәле, Тәтеш, Апас районнарында